Fale świetlne cz. 1

Ale czymże jest słońce? Znamy jego wymiary i wagę. Wiemy również, że jest ono ognistą kulą daleko gorętszą aniżeli wszelki ogień jaki znamy na ziemi. Nasuwa nam się jednak inne teraz pytanie. Chcemy wiedzieć dokładnie co znaczą wyrazy: światło słoneczne i ciepło słoneczne; jak światło to i ciepło działają na nasze zmysły, jakim sposobem od […]

Rzeki tryskające z lodników

Są jednak rzeki, które mają źródła nieco od wyżej wzmiankowanych odmienne. Nie powstają one ze strumyków sączących się na stokach gór, ani dają się dośledzić aż do swego właściwego źródła. Od ujścia np. Rodanu idźcie w górę jego aż do Lyonu, gdzie rzeka zbacza ku wschodowi. Okrążając Chambery dojdziecie wreszcie do jeziora Genewskiego, z którego […]

Obłoki, deszcz i strumienie cz. 6

Podobne zjawisko widziano w salach balowych krajów bardzo zimny klimat mających i w podziemnych stajniach w Erzerum, kiedy za otwarciem drzwi wpadało do nich zimne powietrze poranku. Powietrze zawiera zawsze przy największej nawet suszy nieco pary wodnej. W pokojowym powietrzu parę rozpuszczoną można zawsze w biały szron zamienić; dosyć tylko napełnić naczynie mieszaniną potłuczonego lodu […]

Obłoki, deszcz i strumienie cz. 5

Zamknijcie szczelnie pokrywę czajnika i pozwólcie parze przez dziobek tylko uchodzić: zobaczycie obłok zupełnie podobny do wychodzącego z komina parowozu. Przepuszczajcie tę parę w miarę jak z czajnika wychodzi przez płomień lampy wyskokowej; ciepło jej natychmiast parę rozpuści i para ta już się nie skropli. Przy pomocy umyślnie na ten cel zbudowanego kociołka i rurki […]

Obłoki, deszcz i strumienie cz. 4

Każda cząsteczka pary przez oziębienie zagęszcza się w daleko mniejszą cząsteczkę wody. Tym sposobem powstałe cząsteczki ciekłe tworzą rodzaj wodnego pyłu niezmiernie delikatnego, unoszącego się w powietrzu i nazywanego obłokiem. Patrzcie dalej na ów warkocz wylatujący z komina biegnącego parowozu; widzicie, jak on coraz bardziej rzednieje, na koniec rozpływa się całkowicie. Robiąc wielokrotnie podobne spostrzeżenia […]

Obłoki, deszcz i strumienie cz. 3

Ale na tern poprzestać nie możemy. Skąd się, bierze deszcz tworzący te górskie strumienie? Spostrzeżenie daje wam odpowiedź na to pytanie. Deszcz z pogodnego nieba nie spada; spuszczają go obłoki. Ale czymże są one? Czyż nie znacie czegoś, coby do nich podobnym było? Odkrywacie natychmiast pewne podobieństwo pomiędzy niemi a zgęszczoną parą parowozu. Przy każdym […]

Obłoki, deszcz i strumienie cz. 2

W taki sposób Severn wypływa z gór Walijskich, Tamiza z pagórków Cotswoldu, Dunaj z gór Czarnego Lasu, Rodan i Ren mają swe źródła w Alpach, Ganges w Himalai, Eufrat w bliskości Araratu, Garonna w Pirenejach, Elba w Olbrzymich górach czeskich, Missuri w górach Skalistych, Amazonka w Andach peruwiańskich. Ale bardzo widoczną jest rzeczą, żeśmy tu […]

Obłoki, deszcz i strumienie cz. 1

Każde zjawisko w przyrodzie poprzedzają pewne zjawiska będące jego przyczyną a po każdym następują inne, stanowiące jego skutek. Umysł ludzki nie zadowala się nigdy postrzeganiem i badaniem pojedynczego, oddzielnego pojawu, ale wszystkie fakty przyrodzone stara się wiązać z poprzednimi i następnymi zjawiskami. Rozpoczynając więc badanie rzek i lodników, zwiększymy jego znaczenie, jeżeli weźmiemy pod uwagę […]